§411.3.1 — Uziemienie i układy sieci

Uziemienie ochronne zapewnia odprowadzenie części przewodzących urządzenia (tzw. „obudowy”) do ziemi, tak aby awaria (np. przebicie izolacji) nie powodowała niebezpiecznego napięcia na częściach dostępnych do dotyku.

Kolorystyka według NEN 1010

Brązowy: faza (L)
Niebieski: zero (N)
Zielono-żółty: przewód ochronny (PE)

Dla instalacji TN-C-S: przewody PE i N są rozdzielone od punktu podziału.

Pięć układów sieci (systemów uziemienia)

NEN 1010 rozróżnia pięć układów sieci, rozpoznawalnych po dwu- lub trzyliterowym kodzie, który wskazuje, jak zasilanie i obudowa (część przewodząca dostępna) są połączone względem ziemi:

Układ	Zasilanie względem ziemi	Wykonanie PE/N	Typowe zastosowanie
TN-S	Jeden punkt bezpośrednio uziemiony	PE i N rozdzielone w całej instalacji	Nowe budownictwo, instalacje przemysłowe — preferowany, ponieważ przez PE nie płynie prąd i RCD działa prawidłowo
TN-C	Jeden punkt bezpośrednio uziemiony	PE i N połączone w jednym przewodzie PEN	Dopuszczalny tylko przed punktem podziału; nie w obwodach końcowych
TN-C-S	Jeden punkt bezpośrednio uziemiony	PEN od operatora sieci, rozdzielany na PE i N przy szafce licznikowej	Najczęstszy w niderlandzkich domach mieszkalnych
TT	Jeden punkt bezpośrednio uziemiony	Własny uziom przy instalacji, niezależny od uziemienia sieci	Instalacje tymczasowe, miejsca bez niezawodnego uziemienia PEN (szklarnie: zob. przykład poniżej) — zawsze z RCD
IT	Brak bezpośredniego uziemienia lub przez wysoką impedancję	Odizolowany od ziemi; pierwsze uszkodzenie nie powoduje natychmiastowego wyłączenia	Szpitale (sale operacyjne), przemysłowe procesy ciągłe, gdzie wyłączenie przy pierwszym uszkodzeniu jest niepożądane

Zasada na egzamin: „1010 buduje, 3140 pracuje" — układ wybiera się na etapie projektowania (NEN 1010); TN-S jest preferowany na stanowiskach ćwiczeniowych i w nowym budownictwie, ponieważ rozdzielony PE nie przenosi prądu upływu, dzięki czemu RCD działa niezawodnie.

Przykład praktyczny — instalacja szafy rozdzielczej (szklarnia)

Układ w szklarni lub gospodarstwie ogrodniczym zależy od zasilania i projektu: przy własnym transformatorze zwykle stosuje się TN-S; przy przyłączeniu do publicznej sieci niskiego napięcia układ wynika z przyłącza (czasem TT, zwłaszcza gdy brak niezawodnego uziemienia PEN). Zawsze sprawdź układ na miejscu. Dla układu TT wymagany jest wyłącznik różnicowoprądowy (zob. §531).

Najczęściej popełniane błędy

Używanie metalowej rury wodociągowej lub gazowej jako uziomu albo jako przewodu PE. Takie rury powinny natomiast być przyłączone do głównego połączenia wyrównawczego (NEN 1010 411.3.1.2); nie mogą jedynie same stanowić uziemienia ani przewodu ochronnego.
Ponowne połączenie N i PE za punktem podziału. Sam punkt podziału jest normalnym miejscem takiego połączenia: PEN jest przyłączany do szyny PE i stamtąd mostkowany do N. Dalej N i PE muszą pozostać rozdzielone; w przeciwnym razie N przenosi część prądu PE, a RCD przestają działać prawidłowo.
Zapomnienie o przewodzie ochronnym przy oprawach oświetleniowych klasy I.

Powiązane

§411.3.2 — Automatyczne odłączanie zasilania
§531 — Wyłączniki różnicowoprądowe
Kolory przewodów (NEN-EN-IEC 60445)

Uziemienie i układy sieci (TN, TT, IT)