PEN-geleiderbreuk (verhoogd potentiaal, TN-C-S)
Een storingssituatie in het TN-C-gedeelte van een TN-C-S-net (bijvoorbeeld een ondergrondse of bovengrondse distributiekabel waarin de gecombineerde neutraal-aardegeleider wordt gebruikt) waarbij de PEN-geleider tussen de transformator en de splitsing naar de installatie onderbroken raakt, bijvoorbeeld door corrosie, een graafschade of een slechte verbinding. Omdat na de splitsing zowel de PE als de N van de PEN-geleider zijn afgeleid, verliest bij een PEN-breuk niet alleen de nulleider zijn referentie naar aarde, maar komen ook alle geaarde metalen delen (kasten, leidingwerk, PE-aders) van de aangesloten installaties op een potentiaal te staan die gelijk is aan de belastingsonbalans in het net — in ernstige gevallen bijna de volledige fasespanning, met direct elektrocutiegevaar bij aanraking van normaliter geaarde onderdelen. Dit risico is een belangrijke reden waarom in Nederland bij nieuwe installaties de voorkeur uitgaat naar TN-S vanaf de aansluiting, en waarom PEN-geleiders in de distributie zwaarder gedimensioneerd en beter bewaakt moeten worden dan een gewone N-geleider.
Na meldingen van tintelingen bij het aanraken van een tuinhek en een wasmachinebehuizing in dezelfde straat onderzoekt de netbeheerder de PEN-geleider van de betreffende laagspanningskabel en vindt een corrosiegerelateerde onderbreking als oorzaak van de verhoogde potentialen op de aangesloten installaties.
Bij het onderzoeken van een klacht over 'tintelend water' of een schokkend gevoel bij een metalen kraan alleen de eigen installatie van de klant controleren, terwijl de oorzaak — een PEN-breuk verderop in het openbare net — buiten de installatiegrens ligt en alleen door de netbeheerder kan worden verholpen.
Zie ook
- → §543 PEN-geleiderbreuk in TN-C-S — het verborgen gevaar
- → §543.4 (IEC 60364-5-54) §543.4 — PEN-geleider: minimale doorsnede en het schakelverbod
- → §705 Veestallen en agrarische bedrijven (§705) — aardpotentiaal in vee-toegankelijke zones
- → IEEE 80 / praktijk Grondverbeteringsmateriaal (bentoniet, geleidend beton) bij een hoogohmige bodem — wanneer extra aardelektroden niet volstaan
- → §543 (IEC 60364-5-54) Beschermingsgeleider dimensioneren — de adiabatische formule versus de vereenvoudigde tabel
- → §444.6 / IEC 60364-4-44 Functionele aarding (FE) versus beschermende aarding (PE) — twee verschillende doelen, met of zonder gedeelde geleider