Booglassen — elektrische veiligheid en nullastspanning

Reparatiewerk aan een stalen kasconstructie, een transportbaan of een verrijdbaar frame gebeurt vaak met een lasapparaat — direct op de werkplek, soms in een vochtige of sterk geleidende omgeving vol geaard staal. NEN-EN-IEC 60974 is de normreeks die de elektrische veiligheid van lasapparatuur zelf regelt, los van de reguliere NEN 3140-inspectie van de rest van de installatie.

De nullastspanning: hoger dan hij lijkt

Een lasapparaat levert tussen laspauzes een nullastspanning (open-circuit voltage) op de laselektrode, nodig om de boog te kunnen starten. Deze spanning ligt vaak boven wat algemeen als aanraakveilig geldt. Zoals ook bij de vlamboog-gids toegelicht: vochtige of bezwete huid kan de lichaamsweerstand terugbrengen van enkele kΩ naar slechts enkele honderden Ω — bij eenzelfde spanning loopt dan een veel hogere stroom door het lichaam. Een lasser die met natte handschoenen tegen een geaard stalen kasframe leunt, loopt dus een reëel risico dat bij droge, geïsoleerde omstandigheden veel kleiner zou zijn.

Verplichte spanningsverlaging in risicovolle omgevingen

Voor het werken in besloten, vochtige of sterk geleidende ruimtes (bijvoorbeeld een nauwe stalen kasgoot, een silo, of een vochtige technische ruimte vol geaard metaal) stelt NEN-EN-IEC 60974-1 een aanvullende eis: een Voltage Reduction Device (VRD) moet de nullastspanning verlagen tot onder 35 V DC / 48 V AC (RMS) zodra de boog niet brandt. Dat ligt ruim onder de nullastspanning van een lasapparaat zonder VRD.

Aparte keuring: NEN-EN-IEC 60974-4

Lasapparatuur wordt periodiek gekeurd volgens NEN-EN-IEC 60974-4 — een aparte, specifiekere keuring dan de reguliere NEN 3140-inspectie van overige arbeidsmiddelen, gericht op aardverbinding, isolatieweerstand en lekstroom van juist het lascircuit. Na elke reparatie van het lasapparaat is een hernieuwde 60974-4-keuring verplicht, ongeacht de reguliere inspectiecyclus.

Veelgemaakte fouten

1. Lassen zonder VRD in een vochtige of sterk geleidende ruimte — een continue stalen kasconstructie met veel geaard metaal en vaak hoge luchtvochtigheid is precies het type omgeving waarvoor de VRD-verplichting bedoeld is.
2. Een reguliere NEN 3140-inspectiesticker op het lasapparaat beschouwen als afdoende — de specifieke lasnorm NEN-EN-IEC 60974-4 toetst andere, lascircuit-specifieke risico's dan de generieke NEN 3140-inspectie van overige arbeidsmiddelen.
3. Na reparatie van het lasapparaat verder werken zonder hernieuwde 60974-4-keuring — een reparatie kan de elektrische veiligheid van het apparaat wijzigen, ongeacht de resterende geldigheid van de vorige keuring.

Gerelateerd

• Vlamboog — risico, energie en bescherming
• PBM-overzicht
• RIE arbeidsmiddelen