Blusmiddelen bij elektrische installaties — geen aparte "brandklasse E", wel een aparte spanningstest

De vlamboog-gids noemt kort dat bij brand door een elektrisch defect uitsluitend een CO₂- of poederblusser mag worden gebruikt. Dit artikel gaat dieper in op waarom dat zo is, en op het onderscheid tussen de brandklasse-indeling van een blusser en de aparte geschiktheidsbeoordeling voor gebruik bij (mogelijk) nog spanningvoerende installaties.

Er bestaat geen officiële "brandklasse E" voor elektriciteit

EN 2 (Classificatie van branden) kent de klassen A (vaste stoffen), B (vloeistoffen), C (gassen), D (metalen) en F (bak-/frituurvet). Er is geen klasse E voor elektrische branden: de Europese redenering is dat elektriciteit een ontstekingsbron is, geen brandbare stof op zich — de brandende materie zelf (bijvoorbeeld de kunststof isolatie van een kabel) valt al onder klasse A. Op sommige oudere blussers en in niet-Europese classificaties komt een elektrisch symbool (een bliksemschicht) voor, maar dit is geen officiële EN 2-brandklasse en mag niet als zodanig worden gelezen.

Let op: het bliksemsymbool op een blusser zegt dus niets over "welke brand" wordt geblust — dat blijft klasse A/B/C/D/F — maar wél of de blusser veilig mag worden ingezet terwijl de installatie nog onder spanning kan staan.

De aparte diëlektrische geschiktheidstest

Naast de reguliere brandklasse-typekeuring ondergaan blussers die geschikt moeten zijn voor gebruik op (mogelijk) spanningvoerende installaties een aparte diëlektrische test, die aantoont dat de bediener via de blusstraal geen gevaarlijke stroom via het blusmiddel naar de gebruiker kan krijgen bij een bepaalde testspanning en -afstand. Dit heeft directe gevolgen voor de blusmiddelkeuze:

• CO₂-blussers en poederblussers zijn intrinsiek niet geleidend en worden algemeen als veilig beschouwd voor gebruik op elektrische installaties, mits op de juiste afstand gehanteerd.
• Waterblussers en schuimblussers zijn in de basisuitvoering geleidend en dus niet zonder meer geschikt voor gebruik bij een installatie die nog onder spanning kan staan — alleen een expliciet diëlektrisch geteste en gecertificeerde uitvoering (herkenbaar aan de markering op het typeplaatje van de blusser, niet aan een pictogram) mag hiervoor worden ingezet.

Praktische relevantie

Bij het samenstellen van een blusmiddelenplan voor een ruimte met elektrische installaties (schakelkast, serverruimte, machinepark) moet expliciet worden vastgesteld of de aanwezige blussers zijn goedgekeurd voor gebruik op spanningvoerende delen — dit staat los van de reguliere brandklasse-geschiktheid (A/B/C/D/F) die op het blusser-etiket staat aangegeven. Een blusser die prima geschikt is voor een klasse A-brandhaard is daarmee niet automatisch ook veilig inzetbaar op een brandende, nog onder spanning staande verdeelkast.

Veelgemaakte fouten

1. Aannemen dat een "geschikt voor elektrische apparatuur"-sticker een officiële EN 2-brandklasse is — dit is een aparte spanningsgeschiktheidsbeoordeling, geen brandklasse E.
2. Een waterblusser of schuimblusser plaatsen bij een schakelkast zonder te verifiëren of deze specifiek diëlektrisch is getest en gecertificeerd voor gebruik op spanningvoerende installaties.
3. Een brandende verdeelkast direct openen om te blussen — zoals ook in de vlamboog-gids beschreven, kan een boog bij het openen door de plotselinge zuurstoftoevoer opnieuw opflakkeren, ongeacht welk blusmiddel wordt gebruikt.

Gerelateerd

• Vlamboog — oorzaken en bescherming
• PV-installaties — brandweerschakelaar en DC-markering (§712)
• Kabels — brandclassificatie (CPR)