§411.3.1 — Aarding en aardingsstelsels

Beschermende aarding zorgt dat geleidende delen van apparatuur (de "behuizing") naar aarde worden afgevoerd, zodat een defect (bijvoorbeeld een doorgeslagen isolatie) niet leidt tot een gevaarlijke spanning op aanraakbare delen.

Kleurcodering volgens NEN 1010

Bruin: fase (L)
Blauw: nul (N)
Groen/geel: beschermingsleiding (PE)

Voor TN-C-S installaties: PE en N zijn gescheiden vanaf het splitspunt.

De vijf stroomstelsels (aardingssystemen)

NEN 1010 onderscheidt vijf stroomstelsels, herkenbaar aan een tweeletter/drieletter-code die aangeeft hoe de voeding en de behuizing (het exposed-conductive-part) ten opzichte van aarde zijn aangesloten:

Stelsel	Voeding t.o.v. aarde	PE/N-uitvoering	Typisch gebruik
TN-S	Eén punt direct geaard	PE en N gescheiden over de volledige installatie	Nieuwbouw, industriële installaties — voorkeur omdat er geen stroom over PE loopt en RCD's correct werken
TN-C	Eén punt direct geaard	PE en N gecombineerd in één PEN-geleider	Alleen toegestaan vóór het splitspunt; niet in eindgroepen
TN-C-S	Eén punt direct geaard	PEN vanaf de netbeheerder, gesplitst in PE en N bij de meterkast	Meest voorkomend in Nederlandse woningen
TT	Eén punt direct geaard	Eigen aarde-elektrode bij de installatie, los van de netaarde	Tijdelijke installaties, plekken zonder betrouwbare PEN-aarde (kassen: zie voorbeeld hieronder) — altijd met RCD
IT	Geen directe aarding, of via hoge impedantie	Losstaand van aarde; eerste fout leidt niet meteen tot uitschakeling	Ziekenhuizen (OK's), industriële continuprocessen waar uitval van de eerste fout onwenselijk is

Vuistregel voor het examen: "1010 bouwt, 3140 werkt" — het stelsel wordt bij het ontwerp (NEN 1010) gekozen; TN-S heeft de voorkeur in oefenopstellingen en nieuwbouw omdat de gescheiden PE geen lekstroom voert en een RCD daardoor betrouwbaar aanspreekt.

Praktijkvoorbeeld — kasinstallatie (greenhouse)

Het stelsel in een kas of tuinbouwbedrijf hangt af van de voeding en het ontwerp: bij een eigen transformator is TN-S gebruikelijk; bij aansluiting op het openbare laagspanningsnet volgt het stelsel uit de aansluiting (soms TT, vooral als er geen betrouwbare PEN-aarde beschikbaar is). Controleer het stelsel altijd ter plekke. Voor TT is een aardlekschakelaar (zie §531) verplicht.

Veelgemaakte fouten

Een metalen water- of gasleiding gebruiken als aardelektrode of als PE-geleider. Zulke leidingen horen juist wél op de hoofdpotentiaalvereffening te worden aangesloten (NEN 1010 411.3.1.2); ze mogen alleen niet zelf de aarding of de beschermingsleiding vormen.
N en PE stroomafwaarts van het splitspunt opnieuw met elkaar verbinden. Op het splitspunt zelf is de verbinding normaal: daar wordt de PEN op de PE-rail aangesloten en vanaf die rail overbrugd naar N. Daarna moeten N en PE gescheiden blijven; anders voert N een deel van de PE-stroom en werken aardlekschakelaars niet meer correct.
Vergeten beschermingsleiding op verlichtingsarmaturen klasse I.

Gerelateerd

§411.3.2 — Automatische uitschakeling van de voeding
§531 — Aardlekschakelaars
Aderkleuren (NEN-EN-IEC 60445)

Aarding en aardingsstelsels (TN, TT, IT)