Kolejność pomiarów przy odbiorze wstępnym — dlaczego najpierw pomiary bez napięcia, a dopiero potem pod napięciem

W przewodniku o pomiarze rezystancji izolacji, przewodniku o pomiarze impedancji pętli zwarcia (Zs) oraz przewodniku o pomiarze czasu zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego omówiono każdy pomiar osobno. Ten artykuł omawia coś, czego żaden z tych przewodników nie porusza osobno: kolejność, w jakiej wszystkie te pomiary muszą być wykonywane przy odbiorze wstępnym — i dlaczego ta kolejność nie jest kwestią preferencji.

Dwie fazy: najpierw bez napięcia, potem pod napięciem

Rozdział 6 NEN 1010 (odbiór wstępny, na podstawie IEC 60364-6) dzieli pomiary na dwie fazy, między którymi obowiązuje ścisła kolejność.

Faza 1 — pomiary bez napięcia (instalacja całkowicie beznapięciowa)

1. Ciągłość przewodów ochronnych oraz głównych i dodatkowych połączeń wyrównawczych.
2. Pomiar rezystancji izolacji — zob. osobny przewodnik o pomiarze rezystancji izolacji dotyczący procedury pomiaru i wartości granicznych dla poszczególnych napięć probierczych.
3. Kontrola biegunowości (tam, gdzie ma zastosowanie) — sprawdzenie, czy łączniki i bezpieczniki rzeczywiście znajdują się w przewodzie fazowym, a nie w neutralnym.

Faza 2 — pomiary pod napięciem (po włączeniu)

4. Impedancja pętli zwarcia Zs / spodziewany prąd zwarciowy — zob. przewodnik o pomiarze impedancji pętli zwarcia (Zs).
5. Działanie wyłącznika różnicowoprądowego (czas zadziałania) — zob. przewodnik o pomiarze czasu zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego.
6. Próby funkcjonalne — sprawdzenie, czy łączniki, przekaźniki i inne funkcje sterujące rzeczywiście działają zgodnie z przeznaczeniem.

Faza 2 może się rozpocząć dopiero po ocenieniu i zaakceptowaniu wyników fazy 1.

Dlaczego ta kolejność nie jest przypadkowa

• Bezpieczeństwo instalatora i przyrządu: pomiar rezystancji izolacji wykonuje się napięciem probierczym 250, 500 lub 1000 V DC (zależnie od napięcia znamionowego obwodu) na instalacji beznapięciowej. Połączenie tego napięcia probierczego z instalacją, która jednocześnie znajduje się pod napięciem sieciowym, jest sprzeczne z sensem pomiaru i może stworzyć zagrożenie lub uszkodzić przyrząd.
• Wiarygodność wyniku: gdyby uszkodzenie izolacji ujawniło się dopiero w fazie 2 — ponieważ pominięto fazę 1 — instalacja byłaby już na tym etapie włączona pod napięcie z tym uszkodzeniem. Pomiar impedancji pętli zwarcia lub kontrola wyłącznika różnicowoprądowego na instalacji z niezauważonym uszkodzeniem izolacji może ponadto dać mylący wynik.
• Kolejność usuwania usterek: niezadowalający wynik fazy 1 musi zostać usunięty przed pierwszym włączeniem instalacji pod napięcie — nie ma sensu rozpoczynać fazy 2 na instalacji, która już nie przeszła fazy 1.

Uwaga: to ta sama logika, co w przewodniku o dwubiegunowym wskaźniku napięcia: najpierw upewnić się, że sytuacja wyjściowa jest bezpieczna i prawidłowa, zanim wykona się kolejny, bardziej zaawansowany krok.

Znaczenie praktyczne

Przy oddawaniu do eksploatacji nowej instalacji lub po istotnej modyfikacji tę kolejność należy konsekwentnie zachowywać: najpierw w pełni zakończyć i ocenić pomiary bez napięcia, dopiero potem włączyć instalację do pomiarów pod napięciem. Zapobiega to nie tylko zagrożeniu, lecz także sporządzeniu protokołu, w którym nie da się już później ustalić, który pomiar wykonano bez napięcia, a który pod napięciem.

Typowe błędy

1. Rozpoczynanie od razu od pomiaru impedancji pętli zwarcia lub kontroli wyłącznika różnicowoprądowego bez wcześniejszego sprawdzenia ciągłości i rezystancji izolacji — nawyk omijający ustaloną kolejność.
2. Włączanie instalacji pod napięcie mimo niezadowalającego wyniku pomiaru rezystancji izolacji, w przekonaniu, że usterka i tak zostanie znaleziona później.
3. Mieszanie wyników fazy 1 i fazy 2 w protokole bez jasnego wskazania, który pomiar wykonano bez napięcia, a który pod napięciem — przez co protokół trudno później prześledzić.
4. Zapomnienie o sprawdzeniu biegunowości przed włączeniem — zamiana fazy z przewodem neutralnym ujawniona dopiero podczas prób funkcjonalnych powinna była zostać wykryta już na etapie pomiarów bez napięcia.

Powiązane

• Pomiar rezystancji izolacji
• Pomiar impedancji pętli zwarcia (Zs)
• Pomiar czasu zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego