Gaśnice do instalacji elektrycznych — nie ma osobnej "klasy pożaru E", ale jest osobne badanie napięciowe

Przewodnik o łuku elektrycznym wspomina krótko, że przy pożarze spowodowanym usterką elektryczną należy używać wyłącznie gaśnicy CO₂ lub proszkowej. Ten artykuł wyjaśnia dokładniej, dlaczego tak jest, oraz różnicę między klasą pożaru gaśnicy a osobną oceną przydatności do stosowania na instalacjach, które mogą nadal być pod napięciem.

Oficjalnej "klasy pożaru E" dla elektryczności nie ma

Norma EN 2 (Klasyfikacja pożarów) definiuje klasy A (ciała stałe), B (ciecze), C (gazy), D (metale) i F (tłuszcze/oleje kuchenne). Nie ma klasy E dla pożarów elektrycznych: europejskie uzasadnienie jest takie, że elektryczność jest źródłem zapłonu, a nie substancją palną samą w sobie — płonący materiał (np. plastikowa izolacja kabla) należy już do klasy A. Na niektórych starszych gaśnicach oraz w niektórych pozaeuropejskich klasyfikacjach pojawia się symbol błyskawicy, ale nie jest to oficjalna klasa pożaru EN 2 i nie wolno go tak odczytywać.

Uwaga: symbol błyskawicy na gaśnicy nie mówi więc niczego o tym, "jaki pożar" gasi — to nadal klasa A/B/C/D/F — wskazuje natomiast, czy gaśnicę wolno bezpiecznie stosować gdy instalacja może nadal być pod napięciem.

Osobne badanie dielektryczne przydatności

Oprócz zwykłego dopuszczenia typu według klasy pożaru, gaśnice, które mają być przydatne do stosowania na instalacjach mogących być pod napięciem, przechodzą osobne badanie dielektryczne, wykazujące, że operator nie może otrzymać niebezpiecznego prądu z powrotem przez strumień środka gaśniczego przy danym napięciu i odległości badania. Ma to bezpośredni wpływ na dobór gaśnicy:

• Gaśnice CO₂ i proszkowe są z natury nieprzewodzące i ogólnie uznawane za bezpieczne do stosowania na instalacjach elektrycznych, pod warunkiem zachowania właściwej odległości.
• Gaśnice wodne i pianowe w podstawowej wersji są przewodzące i dlatego nie są automatycznie przydatne do stosowania na instalacji, która może nadal być pod napięciem — stosować można wyłącznie wersję wyraźnie zbadaną dielektrycznie i certyfikowaną do tego celu (rozpoznawalną po oznaczeniu na tabliczce znamionowej gaśnicy, a nie po piktogramie).

Znaczenie praktyczne

Przy tworzeniu planu środków gaśniczych dla pomieszczenia z instalacjami elektrycznymi (rozdzielnia, serwerownia, hala maszyn) należy wyraźnie ustalić, czy dostępne gaśnice są dopuszczone do stosowania na częściach czynnych — jest to odrębne od zwykłej przydatności według klasy pożaru (A/B/C/D/F) podanej na etykiecie gaśnicy. Gaśnica doskonale nadająca się do pożaru klasy A nie staje się automatycznie bezpieczna do stosowania na płonącej, potencjalnie będącej pod napięciem rozdzielnicy.

Częste błędy

1. Uznawanie naklejki "przystosowana do urządzeń elektrycznych" za oficjalną klasę pożaru EN 2 — to osobna ocena przydatności napięciowej, a nie klasa pożaru E.
2. Umieszczanie gaśnicy wodnej lub pianowej przy rozdzielnicy bez sprawdzenia, czy jest ona specjalnie zbadana dielektrycznie i certyfikowana do stosowania na instalacjach pod napięciem.
3. Otwieranie płonącej rozdzielnicy bezpośrednio w celu gaszenia — jak opisano również w przewodniku o łuku elektrycznym, łuk może ponownie się zapalić przy otwarciu na skutek nagłego dopływu tlenu, niezależnie od użytego środka gaśniczego.

Powiązane

• Łuk elektryczny — przyczyny i ochrona
• Instalacje PV — wyłącznik pożarowy i oznakowanie DC (§712)
• Kable — klasyfikacja pożarowa (CPR)