Pierwsza pomoc przy wypadkach elektrycznych — ratowanie i resuscytacja

Pierwsza pomoc przy wypadkach elektrycznych — ratowanie i resuscytacja

Przewodnik o łuku elektrycznym oraz przewodnik o pracy pod napięciem opisują, jak może dojść do wypadku elektrycznego i jak się temu zapobiega. Ten artykuł opisuje, co robić, gdy zapobieganie mimo to zawiodło: NEN-EN 50110-1 wyraźnie wymaga, aby wystarczająca liczba osób pracujących przy lub w pobliżu instalacji elektrycznej była przeszkolona i poinformowana, tak aby mogła udzielić odpowiedniej pierwszej pomocy przy porażeniu prądem elektrycznym i/lub oparzeniach, oraz aby kierownik instalacji zorganizował odpowiednie środki awaryjne (środki pierwszej pomocy, procedurę alarmowania) na wypadek wypadku elektrycznego.

Krok 1 — nigdy nie dotykać poszkodowanego przed usunięciem zagrożenia u źródła

Najczęstszy śmiertelny błąd podczas ratowania: przypadkowy świadek chwyta poszkodowanego, gdy ten wciąż znajduje się pod napięciem, i sam staje się poszkodowanym. Dlatego pierwszy krok zawsze to:

1. Odłączyć zasilanie instalacji, jeśli jest to możliwe od razu (patrz również przewodnik o LOTO) — zdecydowanie najbezpieczniejsza opcja.
2. Tylko przy niskim napięciu (do 1000 V AC): Jeśli natychmiastowe odłączenie nie jest możliwe, użyj wyłącznie suchego, nieprzewodzącego materiału (suchego drewnianego kija od miotły, plastikowej rury, liny), aby odsunąć poszkodowanego od źródła — nigdy przedmiotu metalowego i nigdy gołymi lub wilgotnymi rękami.

Krok 1b — wysokie napięcie to inny przypadek

Metoda z suchym kijem powyżej dotyczy wyłącznie niskiego napięcia. Przy średnim i wysokim napięciu (powyżej 1 kV: stacja kablowa, rozdzielnica, linie napowietrzne, zerwane przewody) prąd może przeskoczyć łukiem lub rozchodzić się przez grunt na metry, a kij czy lina nie pozwalają bezpiecznie uwolnić poszkodowanego.

1. Nie podchodź bliżej. Zachowaj co najmniej 10 metrów odległości (powszechna zasada) i nie dopuszczaj innych — grunt wokół zerwanego lub zwartego z ziemią kabla może być pod napięciem (napięcie krokowe). Oddalaj się drobnymi, przystawnymi krokami, nie długimi.
2. Zadzwoń pod 112 i wyraźnie powiedz: wysokie / średnie napięcie, miejsce i czy są poszkodowani.
3. Ratowanie zostaw służbom ratunkowym oraz operatorowi sieci lub instalacji: do poszkodowanego wolno podejść dopiero po ich potwierdzeniu, że instalacja jest odłączona i uziemiona. Osoba wykwalifikowana działa sama tylko wtedy, gdy może i ma prawo odłączyć oraz uziemić instalację według procedury (zob. przewodnik LOTO).
4. Z bezpiecznej odległości nie udzielaj pomocy narażającej Ciebie; przemawiaj do poszkodowanego i ostrzegaj innych.

Krok 2 — ocena stanu i wezwanie pomocy

Gdy poszkodowany jest bezpiecznie odsunięty od źródła zasilania:

1. Sprawdź reakcję i oddech.
2. Zadzwoń na numer alarmowy (lub uruchom wewnętrzną procedurę alarmowania służby ratownictwa zakładowego) — nawet jeśli poszkodowany wydaje się być przytomny: porażenie prądem może powodować opóźnione zaburzenia rytmu serca, które nie są od razu widoczne.

Krok 3 — resuscytacja przy braku oddechu

Porażenie prądem elektrycznym może spowodować zatrzymanie akcji serca. Przy braku (prawidłowego) oddechu: natychmiast rozpocznij resuscytację (30 uciśnięć klatki piersiowej : 2 oddechy ratownicze) i, jeśli dostępny, użyj AED (automatycznego defibrylatora zewnętrznego) — zgodnie z wytycznymi rady resuscytacji — i kontynuuj do przybycia profesjonalnej pomocy lub do odzyskania przytomności przez poszkodowanego.

Krok 4 — oparzenia

Prąd elektryczny może powodować zarówno powierzchowne, jak i głębokie wewnętrzne oparzenia w miejscach wejścia i wyjścia prądu, nawet gdy sama skóra wykazuje niewiele widocznych uszkodzeń. Chłodź widoczne oparzenia letnią (nie lodowatą) bieżącą wodą przez 10–20 minut i przykryj jałowym, niestrzępiącym się opatrunkiem; każdy wypadek elektryczny — nawet bez widocznych obrażeń — należy ocenić medycznie ze względu na ryzyko wewnętrznych obrażeń, które nie są od razu widoczne.

Uwaga: ten artykuł nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani resuscytacji. Sam NEN 3140 koncentruje się na bezpiecznej pracy przy instalacjach; wymóg wystarczającej liczby osób przeszkolonych w pierwszej pomocy oraz środków awaryjnych wynika z NEN-EN 50110-1 oraz przepisów BHP i wymaga odrębnego, uznanego kursu pierwszej pomocy z praktycznym szkoleniem.

Obowiązek zgłoszenia ciężkiego wypadku przy pracy

Wypadek elektryczny w pracy jest często ciężkim wypadkiem przy pracy. Zgodnie z holenderską ustawą o warunkach pracy (Arbowet, art. 9) pracodawca musi niezwłocznie zgłosić do Nederlandse Arbeidsinspectie (tel. 0800-5151) wypadek skutkujący śmiercią, trwałym uszczerbkiem lub hospitalizacją i zapewnić jego zbadanie. Miejsce wypadku należy w miarę możliwości pozostawić bez zmian, poza działaniami ratunkowymi i dla bezpieczeństwa. Pozostałe wypadki z absencją lub trwałym uszczerbkiem pracodawca musi rejestrować.

Jeśli pracujesz przez agencję (uitzendbureau), zgłasza pracodawca użytkownik. Projekt ustawy nakładającej obowiązek zgłaszania wprost także na agencje jest w toku; aktualny status sprawdź na rijksoverheid.nl lub arbeidsinspectie.nl.

Znaczenie praktyczne

W każdym miejscu, w którym wykonywane są prace przy lub w pobliżu instalacji elektrycznych (rozdzielnica, urządzenie rozdzielcze, warsztat z przemiennikami częstotliwości), z góry powinno być jasne: kto jest przeszkolony w pierwszej pomocy, gdzie znajduje się najbliższy AED i jaka jest procedura alarmowania — to część oceny ryzyka miejsca pracy, a nie coś, co ustala się dopiero podczas wypadku.

Częste błędy

1. Natychmiastowe chwytanie poszkodowanego bez wcześniejszego usunięcia zagrożenia u źródła lub użycia materiału nieprzewodzącego — najczęstsza przyczyna pojawienia się drugiego poszkodowanego podczas próby ratowania.
2. Opóźnianie wezwania pomocy „bo poszkodowany dobrze wygląda” — porażenie prądem może powodować opóźnione zaburzenia rytmu serca, które pojawiają się dopiero po pewnym czasie.
3. Brak wcześniej zorganizowanych środków pierwszej pomocy/AED w miejscu, gdzie wykonywane są prace przy instalacjach elektrycznych — NEN-EN 50110-1 określa to jako wyraźny wymóg wobec kierownika instalacji, a nie jako opcjonalną poradę.

Powiązane

• Łuk elektryczny — ryzyko, energia i ochrona
• Praca pod napięciem
• LOTO — 5 kroków