Liczniki energii elektrycznej wg MID — klasy dokładności A/B/C zgodnie z EN 50470 i Dyrektywą 2014/32/EU

Przewodnik o klasie pomiarowej i obciążeniu (burden) przekładnika prądowego przy pośrednim pomiarze kWh omawia dokładność przekładnika prądowego w układzie pomiaru pośredniego. Sam licznik energii elektrycznej — urządzenie, które rejestruje ostateczną wartość kWh i na podstawie którego dokonuje się rozliczeń — podlega własnym ramom prawnym: Dyrektywie w sprawie przyrządów pomiarowych (Measuring Instruments Directive, MID, Dyrektywa 2014/32/EU). Ten przewodnik omawia, co MID oznacza dla licznika energii elektrycznej, oraz klasy dokładności A, B i C z nim związane.

Co reguluje MID i dlaczego ma to znaczenie

Dyrektywa 2014/32/EU reguluje wymagania dla przyrządów pomiarowych stosowanych do celów prawnie wiążących — w kontekście liczników energii elektrycznej oznacza to niemal zawsze: pomiar, na podstawie którego dokonuje się rozliczeń. Dla liczników energii elektrycznej szczegółowe wymagania (klasa dokładności, maksymalny dopuszczalny błąd, dopuszczalny wpływ zakłóceń) określono w załączniku MI-003 dyrektywy. Licznik podlegający MID nosi oznakowanie CE wraz z dodatkowym oznaczeniem metrologicznym (litera M z rokiem oceny zgodności) oraz numerem jednostki notyfikowanej. Jest to istotne dla każdego instalatora montującego podlicznik w sytuacji, gdy na podstawie tego pomiaru wystawiany jest rachunek stronie trzeciej — na przykład stacja ładowania pojazdów elektrycznych z przenoszeniem kosztów energii, wynajmowany w podnajem lokal użytkowy lub licznik budynkowy przy instalacji paneli fotowoltaicznych z oddawaniem nadwyżki do sieci. Licznik zamontowany wyłącznie do własnego wglądu właściciela (na przykład podlicznik w systemie monitoringu energii bez rozliczania osób trzecich) nie musi spełniać wymagań MID.

EN 50470 jako norma zharmonizowana

EN 50470-1 (wymagania ogólne, badania i warunki badań) razem z EN 50470-2 (liczniki elektromechaniczne) lub EN 50470-3 (liczniki statyczne) tworzy normę zharmonizowaną, za pomocą której producent może wykazać zgodność z MID. Normy te są pod względem struktury podobne do bardziej znanej serii IEC 62053 (zob. też powyższy przewodnik o przekładniku prądowym, który odwołuje się do IEC 61869-2 dla przekładników prądowych), ale zostały napisane specjalnie dla bezpośredniego kontekstu prawnego MID.

Klasy dokładności A, B i C

EN 50470-1 rozróżnia trzy klasy dokładności, z których każda odpowiada klasie z serii IEC 62053:

• Klasa A: odpowiada klasie 2 IEC 62053-21 — najszerszy dopuszczalny błąd pomiaru spośród trzech klas MID, stosowany zwykle w prostych, małoskalowych zastosowaniach.
• Klasa B: odpowiada klasie 1 IEC 62053-21 — bardziej rygorystyczny dopuszczalny błąd pomiaru niż w klasie A, i w praktyce najczęściej stosowana klasa dla zwykłych przyłączy mieszkaniowych i małych przyłączy komercyjnych.
• Klasa C: odpowiada klasie 0,5S IEC 62053-22 — najbardziej rygorystyczna z trzech klas MID, o najniższym dopuszczalnym błędzie pomiaru, stosowana typowo tam, gdzie wymagana jest większa dokładność prawnie lub umownie (na przykład przyłącza dużych odbiorców z pomiarem pośrednim przez przekładniki prądowe).

Licznik musi spełniać tylko jedną z tych trzech klas, aby zostać uznanym za zgodny z MID; która klasa ma zastosowanie, zależy od przeznaczenia oraz ewentualnych wymagań umownych lub krajowych ponad minimalne wymagania MID.

Praktyczne znaczenie

Dla instalatora najważniejszym punktem kontrolnym nie jest samodzielne obliczanie błędu pomiaru, lecz weryfikacja, że montowany jest właściwy licznik z właściwym oznakowaniem dla zamierzonego zastosowania: licznik bez oznakowania CE/M i numeru jednostki notyfikowanej nie nadaje się do rozliczania strony trzeciej, niezależnie od tego, jak dokładnie urządzenie funkcjonuje wewnętrznie. Przy podliczniku dla stacji ładowania z przenoszeniem kosztów, lub przy liczniku budynkowym, na podstawie którego dostawca energii lub wynajmujący dokonuje rozliczenia, należy z góry ustalić, czy zgodność z MID jest prawnie wymagana dla tego konkretnego zastosowania — różni się to w zależności od sytuacji i krajowego ustawodawstwa wdrażającego, i nie jest wyłącznie technicznym wyborem instalatora.

Częste błędy

1. Montaż podlicznika niecertyfikowanego wg MID dla zastosowania, w którym rozliczana jest strona trzecia — na przykład tani licznik kWh na szynę DIN bez oznakowania CE/M dla stacji ładowania z przenoszeniem kosztów energii.
2. Mylenie "wystarczająco dokładny do własnego użytku" ze "zgodny z MID" — licznik może technicznie mierzyć dokładnie bez formalnej certyfikacji metrologicznej i oznakowania wymaganego przez MID dla prawnie wiążącego rozliczania.
3. Zakładanie, że każdy licznik z oznaczeniem klasy IEC 62053 automatycznie spełnia MID — seria IEC 62053 i seria EN 50470 to powiązane, ale odrębne ramy normatywne; oznakowanie MID (CE + M + rok + numer jednostki notyfikowanej) jest formalnym dowodem zgodności, a nie samo oznaczenie klasy.
4. Zachowanie tej samej klasy przy wymianie uszkodzonego licznika bez sprawdzenia, czy zastosowanie nie wymaga teraz bardziej rygorystycznej klasy — na przykład po rozbudowie przyłącza do sytuacji dużego odbiorcy z pomiarem pośrednim.

Powiązane

• Klasa pomiarowa i obciążenie (burden) przekładnika prądowego przy pośrednim pomiarze kWh
• Port P1 i telegram DSMR inteligentnego licznika
• Świadectwo wzorcowania, niepewność pomiaru i współczynnik rozszerzenia (ISO 17025)