Kontrola elektronarzędzi ręcznych — cztery etapy badań i wartości oceny

Przewodnik o inspekcji podaje w tabeli terminy kontroli elektronarzędzi ręcznych (na przykład 1 rok dla klasy I przy niskim ryzyku), ale nie omawia, jak przeprowadza się samą kontrolę. Ten artykuł zagłębia się w rzeczywiste etapy badań oraz powszechnie stosowane wartości oceny.

Cztery etapy badań

Okresowa kontrola przenośnego elektronarzędzia ręcznego (wiertarka, szlifierka kątowa, lutownica, bęben przedłużacza ze zintegrowanym urządzeniem) w praktyce przebiega w czterech etapach, w następującej kolejności:

1. Oględziny — uszkodzona obudowa, przetarty lub załamany przewód zasilający, brakujące odciążenie przewodu, zużyta wtyczka, ślady przegrzania lub przedostania się cieczy. Już sam ten etap w praktyce daje znaczną część odrzuceń.
2. Badanie ciągłości przewodu ochronnego (istotne tylko dla klasy ochronności I — zob. przewodnik o klasach ochronności): rezystancja między stykiem ochronnym wtyczki a dostępnymi metalowymi częściami narzędzia musi być na tyle niska, aby urządzenie ochronne zadziałało w porę w przypadku uszkodzenia izolacji.
3. Pomiar rezystancji izolacji: między częściami czynnymi a obudową/uziemieniem przykłada się napięcie probiercze i mierzy się rezystancję — zob. także przewodnik o pomiarze rezystancji izolacji dotyczący zasady tego pomiaru w instalacjach stałych.
4. Badanie funkcjonalne: narzędzie jest testowane w normalnym trybie pracy (włącznik/wyłącznik, ewentualna regulacja prędkości, wyłączniki bezpieczeństwa), aby stwierdzić, że jest nie tylko bezpieczne elektrycznie, ale także sprawne funkcjonalnie.

Powszechnie stosowane wartości oceny

Uwaga: poniższe wartości to szeroko stosowane w praktyce wartości orientacyjne dla tych etapów badań (porównywalne z międzynarodowo rozpowszechnioną praktyką okresowej kontroli przenośnych elektronarzędzi) — dokładna wartość graniczna dla konkretnego typu narzędzia i przyrządu pomiarowego jest podana w instrukcji stosowanego sprzętu pomiarowego oraz wewnętrznej procedurze organizacji przeprowadzającej kontrolę.

Narzędzia klasy ochronności II (podwójna izolacja, rozpoznawalna po symbolu „kwadrat w kwadracie") nie mają połączenia ochronnego, dlatego są badane wyłącznie pod kątem rezystancji izolacji i funkcjonalności, a nie ciągłości przewodu ochronnego.

Znaczenie praktyczne

Przy organizowaniu lub zlecaniu na zewnątrz okresowej kontroli elektronarzędzi ręcznych należy ustalić: jaką klasę ochronności ma każde narzędzie (określa, czy potrzebne jest badanie ciągłości przewodu ochronnego), jaki sprzęt pomiarowy i jakie wewnętrzne wartości graniczne odrzucenia są stosowane, oraz czy częstotliwość kontroli odpowiada ryzyku środowiska (zob. tabelę odstępów w przewodniku o inspekcji).

Częste błędy

1. Badanie narzędzi klasy II pod kątem ciągłości przewodu ochronnego (lub odwrotnie, pomijanie klasy I) — badanie ciągłości przewodu ochronnego jest istotne i sensowne wyłącznie dla klasy I.
2. Wykonywanie wyłącznie pomiaru rezystancji izolacji z pominięciem oględzin — to właśnie oględziny wykrywają znaczną część rzeczywistych usterek (uszkodzony przewód, brakujące odciążenie), a nie pomiar elektryczny.
3. Stosowanie jednej uniwersalnej wartości granicznej do wszystkich narzędzi bez uwzględnienia różnicy między klasą I, klasą II i elementami grzejnymi — każda z nich ma własną powszechną wartość orientacyjną.

Powiązane

• Okresowa inspekcja według NEN 3140
• Klasa ochronności I, II, III
• Pomiar rezystancji izolacji