Instalacje CHP (WKK) — przyłączenie do sieci, zabezpieczenia i ochrona przeciwwyspowa

Instalacja CHP (kogeneracja, po niderlandzku: WKK — warmtekrachtkoppeling) jest w niderlandzkim ogrodnictwie szklarniowym niemal standardowym wyposażeniem: jeden silnik gazowy dostarcza jednocześnie ciepło, energię elektryczną oraz — poprzez spaliny — CO2 do uprawy. Gdy taka jednostka zaczyna pracować równolegle z publiczną siecią niskiego napięcia, obok zwykłych wymagań instalacyjnych NEN 1010 zaczynają obowiązywać wymagania dodatkowe.

NEN-EN 50549-1: praca równoległa z siecią

NEN-EN 50549-1 (wersja zrewidowana z 2019 r., z poprawką A1:2023) to norma dla instalacji wytwórczych pracujących równolegle z publiczną siecią dystrybucyjną niskiego napięcia. Norma określa wymagania między innymi dla:

• Dopuszczalnego zakresu napięcia i częstotliwości, w którym jednostka CHP (WKK) musi kontynuować pracę (ride-through), zamiast natychmiastowego wyłączenia przy krótkotrwałym odchyleniu.
• Wymaganej reakcji mocy czynnej/biernej jednostki przy odchyleniach w sieci.
• Obowiązkowej ochrony przeciwwyspowej (anti-islanding): jednostka musi się samoczynnie odłączyć, gdy tylko zanika sieć, aby zapobiec sytuacji, w której jednostka CHP (WKK) nadal zasila część sieci „w trybie wyspowym" — zagrożenie bezpieczeństwa dla personelu operatora sieci pracującego przy rzekomo beznapięciowej sieci.

Uwaga: to, czy zastosowanie ma konkretnie Część 1 (niskie napięcie) czy Część 2 (średnie napięcie, 1-35 kV) normy NEN-EN 50549, zależy od rzeczywistego napięcia przyłączenia danej jednostki CHP (WKK) — sprawdzaj to dla każdego projektu u operatora sieci, zamiast domyślnie zakładać niskie napięcie.

Selektywność z zabezpieczeniem operatora sieci

Nastawy zabezpieczeń jednostki CHP (WKK) muszą być selektywne względem własnego zabezpieczenia operatora sieci w punkcie przyłączenia — podobnie do zasady selektywności między zabezpieczeniami instalacji (zob. przewodnik o selektywności), lecz tutaj chodzi o relację między instalacją wytwórczą a siecią. W praktyce dokładne nastawy (certyfikaty badań typu, rejestr nastaw) nie są ustalane wyłącznie na podstawie NEN-EN 50549, lecz w uzgodnieniu z Netcode Elektriciteit (niderlandzkim kodeksem sieciowym) oraz konkretnymi wymaganiami danego operatora sieci w rzeczywistym punkcie przyłączenia.

Obowiązek zgłoszenia do operatora sieci

Dla jednostki CHP (WKK) przyłączonej do instalacji niskiego napięcia lub stanowiącej jej część zazwyczaj nie obowiązuje wymóg wcześniejszej zgody operatora sieci, obowiązuje jednak obowiązek zgłoszenia w ciągu jednego miesiąca od uruchomienia.

Uwaga: dokładne czasy odłączenia dla ochrony przeciwwyspowej opartej na vector-shift/ROCOF są zależne od konkretnego projektu (w zależności od typu przekaźnika zabezpieczeniowego oraz wymagań operatora sieci w punkcie przyłączenia) i nie da się ich sprowadzić do jednej uniwersalnej wartości na podstawie ogólnodostępnych źródeł — aktualne nastawy należy uzyskać od dostawcy przekaźnika zabezpieczeniowego lub od operatora sieci.

Najczęstsze błędy

1. Traktowanie NEN-EN 50549 jako zamiennika zwykłych wymagań instalacyjnych NEN 1010 — norma reguluje konkretnie pracę równoległą z siecią, uzupełniając (a nie zastępując) wymagania instalacyjne NEN 1010.
2. Zakładanie, że ochrona przeciwwyspowa jest "oczywiście obecna" bez certyfikacji/testowania nastaw — zabezpieczenie musi być w sposób udowodniony nastawione i przetestowane, a nie tylko fabrycznie obecne.
3. Zakładanie jednej stałej Części (1 lub 2) NEN-EN 50549 bez sprawdzenia rzeczywistego napięcia przyłączenia — różni się to w zależności od projektu i musi zostać uzgodnione z operatorem sieci.
4. Zapominanie o obowiązku zgłoszenia do operatora sieci lub złożenie go zbyt późno — nawet bez wymogu wcześniejszej zgody, zgłoszenie w ciągu jednego miesiąca od uruchomienia pozostaje samodzielnym obowiązkiem.

Powiązane

• Agregaty prądotwórcze i generacja niskiego napięcia — §551
• ATEX i strefy zagrożenia wybuchem
• Rozdzielnice i selektywność między zabezpieczeniami