Kabel PILC — rozpoznawanie kabla z izolacją papierową w powłoce ołowianej, wciąż zakopanego w ziemi

Przewodnik o kablu ognioodpornym z izolacją mineralną (MICC) opisuje inną technologię, która dzieli jeden ważny wątek z tym artykułem: system izolacji całkowicie zależny od nienaruszonej powłoki zewnętrznej, która chroni przed wilgocią. Ten artykuł opisuje kabel PILC — z izolacją papierową w powłoce ołowianej — technologię, która dominowała w podziemnej dystrybucji średniego i niskiego napięcia w Holandii przez większość XX wieku, zanim kabel XLPE stopniowo przejął pierwszeństwo od mniej więcej lat 70.-80. Duża część kabla PILC nadal pozostaje zakopana i w eksploatacji, więc rozpoznanie go na pierwszy rzut oka ma znaczenie daleko wykraczające poza zainteresowanie historyczne.

Rozpoznawanie kabla PILC

Kabel PILC ma charakterystyczny wygląd i fakturę, które odróżniają go od nowoczesnego kabla w powłoce z tworzywa sztucznego:

• Ciągła, miękka szara powłoka ołowiana bezpośrednio nad żyłami izolowanymi — ołów jest na tyle miękki, że stanowczy nacisk kciuka pozostawia widoczne wgniecenie, czego kabel w powłoce z tworzywa sztucznego nigdy nie robi.
• Zauważalnie cięższy na metr niż kabel z tworzywa sztucznego o porównywalnym przekroju żyły, ze względu na masę powłoki ołowianej.
• Często jutowy (włóknisty) oplot nawinięty na powłokę ołowianą jako ochrona mechaniczna i antykorozyjna, zamiast gładkiej wytłaczanej zewnętrznej powłoki z tworzywa sztucznego nowoczesnego kabla.
• Brak kolorowej, wytłaczanej zewnętrznej powłoki z tworzywa sztucznego z nadrukowanymi oznaczeniami producenta, jakie stosuje się na nowoczesnym kablu XLPE lub PVC — powierzchnia jest matowo szarym ołowiem, czasem pokrytym powłoką bitumiczną, a nie czarnym czy innym formowanym kolorem tworzywa.

Dlaczego izolacja całkowicie zależy od nienaruszonej powłoki ołowianej

Izolacją kabla PILC jest papier, impregnowany olejem lub kompozycją izolacyjną. Papier tego rodzaju jest higroskopijny — łatwo pochłania wilgoć — więc jego właściwości izolacyjne całkowicie zależą od nienaruszonej powłoki ołowianej przez cały okres eksploatacji kabla. Tam, gdzie powłoka jest naruszona (przez korozję, uszkodzenie mechaniczne lub źle wykonaną mufę), zwykle dzieją się jednocześnie dwie rzeczy: wnikanie wilgoci degraduje w tym miejscu izolację papierową, a impregnujący olej może migrować na zewnątrz przez to samo naruszenie — co stanowi problem zarówno środowiskowy, jak i elektryczny. Jest to ten sam motyw higroskopijnej izolacji, opisany dla izolacji mineralnej (MgO) kabla MICC w powiązanym przewodniku, choć konkretny mechanizm degradacji i jej skutek się różnią.

Zagrożenie: narażenie na ołów przy cięciu, szlifowaniu lub przeróbce

Praca przy kablu PILC — cięcie go, zdejmowanie powłoki lub szlifowanie podczas naprawy — może wytwarzać pył lub opary ołowiu, uznane zagrożenie zdrowotne wymagające odpowiednich środków ochrony indywidualnej i środków higieny (unikanie wdychania i połknięcia, kontrolowana utylizacja odpadów i wiórów), zamiast być traktowana jak rutynowa praca przy metalowej powłoce kabla. Jest to zagrożenie specyficzne dla ołowianej powłoki PILC, niemające odpowiednika w nowoczesnym kablu w powłoce z tworzywa sztucznego.

Wiek nie jest powodem do pominięcia środków ostrożności przed kopaniem

Wiek i pozorne nieużywanie kabla PILC nigdy nie są podstawą do założenia, że jest on beznapięciowy lub nieistotny: wiele obwodów PILC pozostaje w aktywnej eksploatacji, a nawet wycofany z eksploatacji kabel może nadal być obecny i fizycznie niebezpieczny przy uderzeniu sprzętem do kopania. Te same środki ostrożności zgłoszenia KLIC/graafmelding dotyczące kopania, które stosuje się do każdego kabla podziemnego, mają pełne zastosowanie do gruntu, w którym może znajdować się kabel PILC — zob. przewodnik o obowiązku zgłoszenia KLIC/graafmelding — a środki ostrożności dotyczące lokalizacji kabla i kopania ręcznego w pobliżu zlokalizowanej trasy kabla nie są łagodzone tylko dlatego, że kabel wygląda na stary.

Zakończenia i mufowanie: niekompatybilne ze standardowymi złączami wciskanymi lub zaciskanymi

Kabla PILC nie można po prostu zakończyć ani zmufować za pomocą złączy wciskanych, zaciskanych lub termokurczliwych stosowanych w nowoczesnym kablu XLPE lub PVC. Mufowanie lub zakańczanie kabla PILC — lub przejście na nowoczesny kabel XLPE, co jest powszechne przy częściowej wymianie odcinka PILC — wymaga specjalistycznej mufy ołowiowo-wycieranej (w której wykwalifikowany monter nakłada stopiony ołów, aby odtworzyć ciągłą powłokę wokół mufy) lub przeznaczonej do tego celu mufy przejściowej żywicznej lub termokurczliwej, specjalnie zaprojektowanej do uszczelnienia z powłoką ołowianą i przejścia na kabel w powłoce z tworzywa sztucznego. Próba zastosowania standardowego zestawu mufy niskiego napięcia przeznaczonej do kabla w powłoce z tworzywa sztucznego na powłoce PILC nie zapewni szczelności przed wilgocią, od której zależy izolacja papierowa.

Znaczenie praktyczne

Gdy prace ziemne, identyfikacja kabla (zob. też przewodnik o identyfikacji kabla — oznaczenia, tulejki i tabliczki) lub prace naprawcze napotykają stary kabel podziemny, należy sprawdzić rozpoznawalne cechy PILC — miękką powłokę ołowianą, jutowy oplot, zauważalny ciężar — zanim założy się, że jest to nowoczesny kabel w powłoce z tworzywa sztucznego; że każde naruszenie powłoki ołowianej jest traktowane jako ryzyko wnikania wilgoci i wycieku oleju wymagające szybkiej reakcji, a nie wyłącznie problem kosmetyczny; że prace tnące lub szlifierskie są planowane z zabezpieczeniami przed narażeniem na ołów; oraz że każda mufa lub zakończenie są wykonane metodą rzeczywiście zaprojektowaną dla powłoki ołowianej, a nie standardowym zestawem mufy do kabla z tworzywa sztucznego.

Częste błędy

1. Zakładanie, że stary, wyglądający na wycofany z eksploatacji kabel podziemny jest bezpieczny do uderzenia lub przecięcia bez zgłoszenia KLIC, wyłącznie na podstawie jego wieku lub pozornego nieużywania.
2. Traktowanie cięcia lub szlifowania powłoki PILC jak zwykłej pracy przy metalowej powłoce kabla, bez zabezpieczeń przed narażeniem na ołów (środki ochrony indywidualnej, higiena, kontrolowane postępowanie z odpadami) wymaganych przez ten materiał.
3. Próba zastosowania standardowego zestawu mufy wciskanej, zaciskanej lub termokurczliwej dla kabla z tworzywa sztucznego na powłoce PILC, co nie zapewni szczelności przed wilgocią, od której zależy higroskopijna izolacja papierowa.
4. Ignorowanie naruszonej powłoki ołowianej jako wyłącznie kosmetycznej, podczas gdy w rzeczywistości stanowi ona aktywną drogę zarówno dla wnikania wilgoci do izolacji papierowej, jak i wycieku z niej oleju.

Powiązane

• Kabel ognioodporny z izolacją mineralną (MICC)
• Obowiązek zgłoszenia KLIC/graafmelding
• Kable podziemne — głębokość kopania
• Identyfikacja kabla — oznaczenia, tulejki i tabliczki