Oprawy oświetlenia awaryjnego — tryb pracy i autonomia baterii

Przewodnik §560, oświetlenie awaryjne dotyczy wymagań fotometrycznych (natężenie oświetlenia w luksach), a przewodnik o systemach automatycznego samotestowania — okresowego testowania oprawy. Ten artykuł omawia trzecią warstwę: wymagania konstrukcyjne dla samej oprawy z NEN-EN 60598-2-22, w tym tryb pracy i autonomię baterii.

Tryb pracy

NEN-EN 60598-2-22 wyróżnia między innymi:

• Tryb nieciągły (non-maintained): lampa awaryjna działa wyłącznie przy zaniku zasilania normalnego.
• Tryb ciągły (maintained): lampa świeci stale, pełniąc funkcję zarówno oświetlenia normalnego, jak i — przy zaniku sieci — awaryjnego.
• Tryb kombinowany nieciągły/ciągły: oprawa zawiera zarówno normalne, jak i osobne źródło światła awaryjnego.

Autonomia baterii

Bateria oprawy samodzielnej (self-contained) musi zapewniać określoną autonomię (czas znamionowy) — w praktyce zwykle 1 godzinę lub 3 godziny, w zależności od typu budynku i obowiązujących przepisów lokalnych/krajowych (np. dłuższa autonomia dla budynków o podwyższonym ryzyku ewakuacji). Ten artykuł nie podaje uniwersalnej niderlandzkiej wartości normatywnej dotyczącej tego, która kategoria budynku wymaga której klasy autonomii — wynika to z obowiązujących przepisów budowlanych/przeciwpożarowych dla konkretnego budynku.

Czas doładowania

Po pełnym rozładowaniu (np. w wyniku corocznego pełnego testu autonomii, zob. przewodnik o systemach samotestowania) bateria musi w ciągu określonego czasu doładowania — w praktyce branżowej zwykle przyjmowanego jako maksymalnie 24 godziny — ponownie osiągnąć wystarczającą pojemność, by dostarczyć pełny czas znamionowy.

Uwaga: dokładny czas doładowania i dopuszczalna chemia ogniw wynikają z konkretnej certyfikacji produktu oprawy — ten artykuł podaje ramy normatywne i powszechnie przyjętą w branży wartość praktyczną, a nie gwarantowaną wartość uniwersalną dla każdego wyrobu.

Żywotność baterii

Baterie oświetlenia awaryjnego mają skończoną żywotność; w praktyce przyjmuje się często projektowaną żywotność ok. czterech lat, po której bateria musi być nadal okresowo krytycznie testowana (lub wymieniona), aby zapewnić dalsze osiąganie pełnej autonomii — bateria, której pojemność spada poniżej mniej więcej 80% wartości pierwotnej, z reguły nie jest już w stanie niezawodnie dostarczyć wymaganej autonomii.

Znaczenie praktyczne

Przy wymianie uszkodzonej baterii oświetlenia awaryjnego nie wystarczy zamontować „baterii, która pasuje” — bateria zamienna musi obsługiwać tę samą klasę autonomii i charakterystykę doładowania, na jaką pierwotnie certyfikowano oprawę, w przeciwnym razie po wymianie oprawa nie spełnia już własnej certyfikacji produktu, mimo pozornie identycznego wyglądu i podłączenia.

Częste błędy

1. Montaż niesprecyzowanej baterii zamiennej po awarii — bez właściwej pojemności/chemii ogniw oprawa nie jest już w stanie osiągnąć certyfikowanej autonomii, mimo że na pierwszy rzut oka oświetlenie awaryjne działa normalnie.
2. Założenie, że oprawa „ciągła” automatycznie spełnia wymagania oświetlenia awaryjnego tylko dlatego, że stale świeci — tryb pracy nic nie mówi o tym, czy autonomia baterii i wymagania fotometryczne (zob. przewodnik §560) zostały rzeczywiście zweryfikowane.
3. Pozostawienie baterii w eksploatacji po upływie projektowanej żywotności bez pełnego testu autonomii, przy założeniu, że „dotychczas zawsze działała” — degradacja pojemności często staje się widoczna dopiero przy pełnym rozładowaniu, a nie podczas krótkiego testu funkcjonalnego.

Powiązane

• Oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne (§560)
• Oświetlenie awaryjne — systemy automatycznego testowania (NEN-EN 62034)