Klasyfikacja BD (BD1-BD4) — warunki ewakuacji w sytuacji awaryjnej

Przewodnik o pomieszczeniach zagrożonych pożarem (§422, BE2) wspomina o klasyfikacji BD jako osobnej, niezależnej osi ryzyka: pomieszczenie może być jednocześnie BE2 (zagrożone pożarem ze względu na przechowywane materiały) i mieć podwyższoną klasę BD (trudne do ewakuacji), przy czym żadna z klasyfikacji nic nie mówi o drugiej. Ten artykuł opisuje samą klasyfikację BD, zdefiniowaną w Załączniku A normy IEC 60364-5-51 (wpływy zewnętrzne).

Dwie osie: gęstość obłożenia i warunki dróg ewakuacyjnych

Klasyfikacja BD ocenia pomieszczenie według dwóch niezależnych cech:

1. Gęstość obłożenia — niska (mało osób na jednostkę powierzchni) versus wysoka (dużo osób na jednostkę powierzchni).
2. Warunki dróg ewakuacyjnych — łatwe (krótkie, bezpośrednie, przestronne drogi ewakuacyjne) versus trudne (długie, wąskie, kręte drogi ewakuacyjne lub drogi ewakuacyjne przebiegające przez wiele kondygnacji).

Kombinacja tych dwóch osi daje cztery klasy:

Dlaczego jest to istotne dla projektu elektrotechnicznego

Klasa BD pomieszczenia wpływa między innymi na:

• Oświetlenie awaryjne: im wyższa klasa BD, tym surowsze wymagania dotyczące obecności, czasu autonomii i natężenia oświetlenia dróg ewakuacyjnych (zob. przewodnik o oświetleniu awaryjnym §560 co do samych wymagań natężenia oświetlenia).
• Odporność ogniowa okablowania: w pomieszczeniu klasy BD4 utrzymanie funkcji obwodów krytycznych (np. instalacji ewakuacyjnych, systemów sygnalizacji pożaru) podczas pożaru jest ważniejsze niż w pomieszczeniu klasy BD1, ponieważ czas ewakuacji jest dłuższy.
• Redundancja oświetlenia dróg ewakuacyjnych: przy trudnych warunkach dróg ewakuacyjnych (BD2/BD4) awaria części instalacji oświetleniowej w sytuacji awaryjnej jest bardziej krytyczna, co częściej prowadzi do wymogu drugiego, niezależnego źródła zasilania.

Różnica względem klasyfikacji BE2

Istotne jest, by nie mylić BD z BE (zob. przewodnik o BE2):

• BE ocenia charakter obecnych materiałów i substancji (zagrożenie pożarowe, zagrożenie wybuchowe) — a więc ryzyko, że pożar powstanie, i jak silny może być.
• BD ocenia jak łatwo ludzie mogą opuścić pomieszczenie, gdy już dojdzie do sytuacji awaryjnej — a więc ryzyko konsekwencji dla obecnych osób.

Laboratorium chemiczne na parterze z bezpośrednim wyjściem awaryjnym może na przykład być BE2 (substancje zagrożone pożarem), a jednocześnie BD1 (łatwe do ewakuacji). Odwrotnie, zwykłe biuro na 20. piętrze wieżowca może być BD2 lub BD4 (trudne warunki ewakuacji) bez podwyższonej klasyfikacji BE.

Praktyczne znaczenie

Przy opracowywaniu projektu instalacji lub przeprowadzaniu kontroli NEN 3140 budynku o wyższej klasie BD (BD2-BD4) istotne jest sprawdzenie, czy oświetlenie awaryjne, odporność ogniowa krytycznego okablowania oraz ewentualna redundancja źródeł zasilania są dostosowane do rzeczywistych warunków ewakuacji tego konkretnego budynku — a nie automatycznie przejęte z generycznego projektu dla zabudowy niskiej.

Najczęstsze błędy

1. Mylenie klasyfikacji BD z klasyfikacją BE — obie są niezależnymi osiami ryzyka; niska klasa BE nic nie mówi o klasie BD i odwrotnie.
2. Określanie klasy BD wyłącznie na podstawie typu budynku, bez oceny rzeczywistego obłożenia i tras ewakuacyjnych — dwa wieżowce o identycznej formie budowlanej mogą mieć różną klasę BD w zależności od rzeczywistej gęstości osób i układu dróg ewakuacyjnych.
3. Ocenianie klasy BD wyłącznie przy nowej budowie — zmiana funkcji użytkowej lub aranżacji (np. więcej stanowisk pracy na piętrze) może zwiększyć klasę BD istniejącego pomieszczenia, z konsekwencjami dla wymagań dotyczących oświetlenia awaryjnego.

Powiązane

• Pomieszczenia zagrożone pożarem (§422, BE2)
• §560 — Oświetlenie awaryjne