Systemy nośne kabli — koryta kablowe i drabinki kablowe (NEN-EN-IEC 61537)

W dużej hali przetwórczej lub zakładzie uprawowym po wspólnym systemie nośnym biegnie często od kilkudziesięciu do kilkuset kabli: koryto kablowe (dno zamknięte lub perforowane, często z pokrywą) lub drabinka kablowa (otwarte szczeble, dla większych wiązek kabli/cięższych kabli). Norma NEN-EN-IEC 61537 określa wymagania dotyczące samego systemu nośnego — wytrzymałość mechaniczną, klasyfikację materiałową i ciągłość elektryczną — i jest tym samym inną normą niż ta regulująca sam kabel lub uszczelnienie przepustu (zob. przewodnik po klasyfikacji pożarowej oraz przewodnik po przepustach kablowych ogniochronnych).

Co reguluje norma

Norma NEN-EN-IEC 61537 określa wymagania i metody badań dla koryt kablowych i drabinek kablowych, w tym:

• Wytrzymałość mechaniczną — klasę obciążenia (nośność przy danym rozstawie podpór), ugięcie pod obciążeniem.
• Ciągłość elektryczną / wyrównywanie potencjałów — czy sam system nośny nadaje się jako część obwodu uziemiającego/wyrównawczego oraz z jaką rezystancją przejścia.
• Klasyfikację materiałową — odporność na korozję oraz (jeśli dotyczy) zachowanie się w warunkach pożaru samego systemu nośnego.

Drabinki kablowe są tradycyjnie zbudowane ze szczebli mocowanych w regularnych odstępach do szyn bocznych; koryta kablowe mają dno zamknięte lub perforowane i zapewniają większą ochronę fizyczną, ale mniejszą wentylację niż otwarta drabinka.

Uwaga: dokładna klasa obciążenia, rozstaw szczebli oraz wymaganie dotyczące rezystancji przejścia dla konkretnego produktu wynikają z klasyfikacji producenta zgodnej z NEN-EN-IEC 61537 — niniejszy artykuł przedstawia ramy normatywne, a nie uniwersalne wartości produktowe.

Dlaczego ma to bezpośredni wpływ na obciążalność prądową

Rodzaj systemu nośnego to nie tylko wybór mechaniczny — determinuje on również częściowo sposób instalacji stosowany przy określaniu dopuszczalnej obciążalności prądowej Iz kabla (zob. przewodnik po przekroju kabla i obciążalności prądowej). Gęsto ułożona wiązka kabli na zamkniętym korycie kablowym ma inne odprowadzanie ciepła — a tym samym inny współczynnik redukcji — niż te same kable ułożone luźno na otwartej, wentylowanej drabince kablowej. Wybór gęstszego systemu nośnego bez ponownej weryfikacji współczynnika redukcji może prowadzić do sytuacji, w której kabel w praktyce nagrzewa się bardziej niż wynika to z obliczeń.

Znaczenie praktyczne

• Otwarte drabinki kablowe są często stosowane w halach przemysłowych i zakładach uprawowych ze względu na dobrą wentylację (niższy współczynnik redukcji przy grupowaniu) oraz łatwą rozbudowę.
• Zamknięte koryta kablowe zapewniają lepszą ochronę mechaniczną/ przeciwpyłową, ale przy wysokiej gęstości obciążenia wymagają bardziej rygorystycznego obliczenia redukcji.
• Przy rozbudowie okablowania na istniejącym systemie nośnym (dodatkowe kable zasilające dla nowych urządzeń) współczynnik redukcji dla nowej łącznej gęstości wiązki musi zostać ponownie oceniony — nie tylko dla samego nowego kabla.

Częste błędy

1. Układanie kabli na korycie/drabince kablowej bez ponownej weryfikacji odpowiedniego współczynnika redukcji dla grupowania/ sposobu instalacji — rodzaj systemu nośnego i gęstość wiązki mają bezpośredni wpływ na Iz.
2. Zakładanie, że każdy system nośny kabli nadaje się jako ścieżka wyrównywania potencjałów bez weryfikacji ciągłości elektrycznej zgodnie z NEN-EN-IEC 61537.
3. Ocenianie wyłącznie nowego kabla przy rozbudowie istniejącej trasy — łączna gęstość wiązki na systemie nośnym zmienia się dla wszystkich obecnych kabli, nie tylko dla dodanego.

Powiązane

• Przekrój kabla i obciążalność prądowa
• Klasyfikacja pożarowa kabli — CPR