Klasy przewodów IEC 60228 — klasa 1-6, i dlaczego klasa giętkości decyduje o sposobie zakończenia

Przewodnik o tulejkach zaciskowych omawia, jak tulejka zaciskowa chroni linkę przed rozpleceniem pod zaciskiem śrubowym. Ten artykuł cofa się o krok: co właściwie decyduje o tym, czy przewód jest "sztywny", czy "giętki", i dlaczego ma to znaczenie dla wyboru odpowiedniej techniki zakończenia? Odpowiedź tkwi w klasie przewodu według IEC 60228.

Klasy w skrócie

IEC 60228 definiuje klasy przewodów na podstawie liczby drutów, maksymalnej średnicy drutu i maksymalnej rezystancji na kilometr dla danego przekroju znamionowego:

Klasy 1 i 2 są przeznaczone głównie do instalacji stałych; klasy 5 i 6 są przeznaczone do kabli i przewodów giętkich, choć w praktyce stosuje się je również w instalacjach stałych, gdzie pożądana jest dodatkowa giętkość przy wciąganiu. Dla klas 1 i 2 norma narzuca liczbę drutów; dla klas 5 i 6 norma podaje maksymalną średnicę drutu, a mniejsza liczba drutów jest dopuszczalna, o ile nie zostanie przekroczony limit rezystancji.

Dlaczego klasa decyduje o sposobie zakończenia

• Klasa 1 (drut pełny): przewód pełny można zwykle podłączyć bezpośrednio pod zacisk śrubowy lub sprężynowy; tulejka zaciskowa nie jest potrzebna, bo nie ma pojedynczych drutów, które mogłyby się rozpleść.
• Klasa 2 (linka, instalacja stała): ograniczona liczba grubszych drutów; również tutaj tulejka zaciskowa zwykle nie jest wymagana, choć nie każdy typ zacisku przyjmuje linkę bez tulejki tak samo niezawodnie jak przewód pełny.
• Klasa 5/6 (giętki/bardzo giętki): wiele cienkich drutów, które rozplatają się i łamią pod zaciskiem śrubowym, i które pod długotrwałym naciskiem mogą "płynąć" (zimny płynięcie metalu), zmniejszając siłę docisku i prowadząc do luźnego, przegrzewającego się połączenia. Dla tych klas odpowiednia tulejka zaciskowa (patrz osobny przewodnik na ten temat) jest niemal zawsze właściwym sposobem zakończenia pod zaciskiem śrubowym.

Znaczenie praktyczne

Przy podłączaniu falownika, ruchomej części maszyny lub kabla w prowadniku kablowym niemal zawsze stosuje się przewód klasy 5 lub 6 ze względu na wymaganą giętkość. Nawet jeśli zacisk na pierwszy rzut oka "przyjmuje" przewód, należy założyć tulejkę zaciskową — właśnie dlatego, że widoczny, krótkoterminowy efekt (solidnie wyglądające połączenie) ukrywa narastający problem stykowy, który ujawni się dopiero po miesiącach cykli termicznych i drgań jako luźny, przegrzewający się zacisk.

Częste błędy

1. Zaciskanie przewodu klasy 5/6 bez tulejki bezpośrednio pod zacisk śrubowy — siłę docisku przenoszą wtedy tylko pojedyncze zewnętrzne druty, podczas gdy reszta linki pozostaje luźna; zmniejsza to efektywną powierzchnię styku i zwiększa rezystancję przejścia.
2. Traktowanie klas 1 i 2 jako "równie sztywnych" — niektóre typy zacisków (zwłaszcza zaciski sprężynowe zaprojektowane dla przewodów pełnych) zaciskają linkę klasy 2 mniej niezawodnie niż przewód pełny klasy 1 o tym samym przekroju.
3. Założenie tulejki o niewłaściwym przekroju — tulejka, która jest nieco za luźna lub za ciasna dla rzeczywistej liczby drutów, daje niepewne połączenie zaciskane, mimo że tulejka początkowo "pasuje" na przewód.
4. Utrata z pola widzenia limitu rezystancji przy mniejszej liczbie drutów niż wartość tabelaryczna — dla klasy 5/6 dopuszczalna jest mniejsza liczba drutów, o ile nie zostanie przekroczona maksymalna rezystancja na kilometr; przewód, który spełnia liczbę drutów, ale nie wymóg rezystancji, nie jest zgodny z normą, mimo że wygląda podobnie.

Powiązane

• Tulejki zaciskowe — zaciskanie przewodów giętkich
• Zaciski — zacisk sprężynowy kontra śrubowy
• Kable giętkie H05VV-F / H07RN-F — zakres zastosowania
• Końcówki kablowe — połączenia zaciskane