UPS-continuïteit voor klimaatcomputers en kritische processen

Een noodstroomaggregaat (§551) lost een netuitval op, maar niet onmiddellijk: het aggregaat moet starten en op toeren komen, wat een onderbreking van enkele seconden oplevert. Voor een klimaatcomputer die de ventilatie, schermen en verwarming van een kascomplex aanstuurt, kan zelfs die korte onderbreking al tot serieuze gewasschade leiden. Dat is het domein van een UPS (Uninterruptible Power Supply) — genormeerd in de NEN-EN-IEC 62040-reeks.

Waarom een UPS iets anders oplost dan een aggregaat

Een UPS zit permanent tussen net en belasting in, met een batterij en omvormer als buffer. Het is bedoeld om de korte overbruggingstijd te dekken totdat een aggregaat is opgestart en overgeschakeld — niet om zelfstandig een langdurige stroomstoring te overbruggen. In de praktijk werken een UPS en een aggregaat daarom vaak samen: de UPS vangt de eerste seconden op, het aggregaat neemt de belasting over zodra het draait.

Classificatie per IEC 62040-3: VFD, VI, VFI

IEC 62040-3 kent UPS-systemen in naar prestatie in tegen netverstoringen:

Voor een kritisch, continu proces zoals een klimaatcomputer is doorgaans alleen een VFI/online double-conversion-uitvoering geschikt: de omvormer levert daarbij ononderbroken vermogen, ook bij een normaal functionerend net, zodat er bij een netuitval geen enkele overschakelmoment is.

Autonomietijd en N+1-redundantie

• Autonomietijd is de tijd die de UPS op eigen batterij de belasting kan dragen — bedoeld om de opstart-/overschakeltijd van het aggregaat te overbruggen plus marge, niet om een storing van uren zelfstandig te overbruggen.
• N+1-redundantie: naast de minimaal benodigde UPS-capaciteit wordt één extra module meegenomen, zodat het uitvallen van één module de voeding van het kritische proces niet onderbreekt. Voor een klimaatcomputer die een heel kascomplex aanstuurt, weegt dit al snel op tegen het gevolgrisico van een storing.

Veelgemaakte fouten

1. De UPS alleen dimensioneren op het vermogen van de klimaatcomputer zelf, zonder rekening te houden met de aanloopstroom van aangesloten actuatoren (schermmotoren, kleppen) die tijdelijk een veelvoud van hun nominale vermogen kunnen vragen.
2. Een UPS beschouwen als vervanging van een aggregaat bij een langdurige storing — de batterij-autonomietijd is bedoeld als korte brug, niet als zelfstandige noodstroomvoorziening voor uren.
3. Geen N+1-redundantie toepassen bij een proces waarvan het uitvallen (ook maar enkele minuten) grote gevolgschade kan opleveren.

Gerelateerd

• Noodstroomaggregaten & laagspanningsopwekking — §551
• Energieopslag/thuisbatterij