Praktyczna kontrola ciągłości przewodu PEN — metoda pomiaru i pułapka zwodniczo niskiego odczytu

[Przewodnik o przerwaniu przewodu PEN w systemie TN-C-S](/guides/nen-1010/pen-geleiderbreuk-tncs) omawia, co dzieje się przy przerwaniu przewodu PEN. Ten artykuł dotyczy strony praktycznej: jak monter faktycznie mierzy ciągłość przewodów ochronnych i wyrównawczych, jaka pułapka może dać zwodniczo korzystny wynik, i dlaczego kontrola samego przewodu PEN sieci zajmuje odrębne, bardziej ograniczone miejsce.

Prawidłowa metoda pomiaru: nie zwykły pomiar rezystancji

Zwykły multimetr w trybie rezystancji używa niewielkiego, niestandaryzowanego sygnału pomiarowego — wystarczającego do wykrycia grubego przerwania, ale niewystarczająco wiarygodnego, aby odróżnić połączenie o nieco podwyższonej rezystancji przejścia (na przykład z powodu początkowej korozji lub luzującego się zacisku) od połączenia sprawnego. Dlatego do pomiaru ciągłości przewodu ochronnego należy używać przyrządu zapewniającego standaryzowany obwód pomiarowy: napięcie probiercze od 4 V do 24 V (przemienne lub stałe) z prądem zwarciowym co najmniej 200 mA. Taki wyższy poziom prądu pomiarowego czyni niewielką rezystancję przejścia znacznie bardziej widoczną w pomiarze niż zrobiłby to zwykły multimetr.

Pułapka: równoległe powiązania uziemiające

Najczęstszym błędem podczas tego pomiaru nie jest sprzęt, lecz układ pomiarowy: jeśli badany przewód pozostaje podłączony z obu końców do reszty sieci uziemiającej (na przykład dlatego, że główne połączenie wyrównawcze, inne przewody PE i uziom są ze sobą wzajemnie powiązane — zob. przewodnik o głównej szynie uziemiającej), prąd pomiarowy płynie nie tylko przez badany przewód, ale również ścieżkami równoległymi przez wspólną masę ziemi i resztę sieci połączeń wyrównawczych. Wynikiem jest sztucznie zaniżona, zwodniczo korzystna wartość rezystancji, nawet jeśli badany przewód faktycznie zawiera przerwanie lub złe połączenie. Aby tego uniknąć, badany przewód przed pomiarem musi być rzeczywiście odłączony przynajmniej z jednego końca od reszty sieci — właśnie dlatego §542.4 wymaga, aby każde podłączenie na głównej szynie uziemiającej można było odłączyć niezależnie (zob. przewodnik powyżej).

Dlaczego sam sieciowy PEN zajmuje odrębne miejsce

Wszystko powyższe dotyczy pomiaru ciągłości przewodów ochronnych i wyrównawczych wewnątrz instalacji, do których monter ma pełny dostęp. Jednak połączony przewód PEN do punktu rozdziału (część należąca do sieci, przed przejściem do oddzielnych N i PE — zob. przewodnik o przerwaniu przewodu PEN) należy do operatora sieci i zazwyczaj jest niedostępny monterowi do bezpośredniego, izolowanego pomiaru ciągłości. W praktyce podejrzenie problemu z PEN po stronie sieci częściej wywodzi się z pośrednich sygnałów niż z bezpośredniego pomiaru:

• napięcie między przewodem neutralnym a niezależnym uziemieniem odniesienia, przekraczające oczekiwane w normalnych warunkach eksploatacji;
• niezwykle wysokie napięcie dotykowe na uziemionych częściach metalowych bez wykrywalnej usterki wewnętrznej;
• zadziałanie wyłącznika różnicowoprądowego bez wykrywalnej przyczyny upływu prądu, co może wskazywać na zaburzoną relację między zerem a ziemią.

Przy konkretnym podejrzeniu problemu z PEN po stronie sieci kolejnym krokiem jest zwrócenie się do operatora sieci, a nie próba izolowania i pomiaru samego sieciowego przewodu PEN.

Znaczenie praktyczne

Podczas okresowej kontroli lub oddawania do eksploatacji pomiar ciągłości przewodów ochronnych i wyrównawczych należy wykonywać przyrządem spełniającym wymóg 4-24V/≥200mA, z badanym przewodem faktycznie odłączonym od ścieżek równoległych — a nie szybkim przedzwonieniem zwykłym multimetrem ani przy przewodach podłączonych z obu końców do reszty sieci.

Częste błędy

1. Użycie zwykłego multimetra w trybie rezystancji do pomiaru ciągłości przewodu ochronnego zamiast przyrządu ze standaryzowanym obwodem pomiarowym 4-24V/≥200mA.
2. Pomiar przy badanym przewodzie wciąż podłączonym z obu końców do reszty sieci uziemiającej — daje to sztucznie zaniżoną, wprowadzającą w błąd wartość rezystancji przez równoległe ścieżki prądu.
3. Próba bezpośredniego odizolowania i pomiaru samego sieciowego przewodu PEN — ten odcinek należy do operatora sieci i zazwyczaj jest niedostępny monterowi do takiego konkretnego pomiaru.
4. Ignorowanie pośrednich sygnałów problemu z PEN (podwyższone napięcie między zerem a ziemią, niewyjaśnione zadziałania wyłącznika różnicowoprądowego) z powodu niemożności bezpośredniego pomiaru — te sygnały są właśnie powodem, aby zwrócić się do operatora sieci.

Zobacz również

• Przerwanie przewodu PEN w TN-C-S
• Główna szyna uziemiająca (§542.4)
• Pomiar rezystancji uziemienia
• Określanie systemu uziemienia w nieznanej instalacji