Kalibracja Przyrządów Pomiarowych — Identyfikowalność i Interwał

Kontrola NEN 3140 jest tak wiarygodna, jak przyrząd pomiarowy, którym została wykonana. Miernik rezystancji izolacji, tester impedancji pętli zwarcia czy tester RCD, który sam wyszedł poza tolerancję, może błędnie zaliczyć niebezpieczną instalację — albo odwrotnie, błędnie zdyskwalifikować instalację bezpieczną. Kalibracja nie jest więc formalnością administracyjną, lecz warunkiem ważności samego wyniku kontroli.

Wymagania dokładności: NEN-EN-IEC 61557

Wymagania dotyczące dokładności i tolerancji, jakie muszą spełniać przyrządy pomiarowe do badań bezpieczeństwa elektrycznego (rezystancja izolacji, impedancja pętli zwarcia, czas zadziałania RCD, rezystancja uziemienia), są określone w normie NEN-EN-IEC 61557. To norma, według której producenci certyfikują swoje przyrządy i według której sprawdzana jest kalibracja.

Kalibracja a wzorcowanie z regulacją

W praktyce te terminy bywają używane zamiennie, ale nie są tożsame:

Kalibracja: ustalenie odchylenia przyrządu względem identyfikowalnego wzorca odniesienia — bez regulacji samego przyrządu.
Wzorcowanie z regulacją: kalibracja plus korekta/regulacja przyrządu, tak aby ponownie mierzył w granicach tolerancji.

Raport z kalibracji bez korekty wskazuje więc jedynie, jak bardzo przyrząd się rozregulował — a nie że problem został rozwiązany.

Gdzie zlecać kalibrację

Aby wynik był rzeczywiście identyfikowalny względem krajowego/ międzynarodowego wzorca miary, kalibracja musi odbywać się w laboratorium akredytowanym zgodnie z ISO/IEC 17025 — w Holandii uznawanym przez Radę Akredytacyjną (Raad voor Accreditatie, RvA). Kalibracja u podmiotu nieakredytowanego (lub wewnętrzne "porównanie z innym przyrządem") nie daje identyfikowalnego, obronnego prawnie wyniku w razie sporu dotyczącego wyniku kontroli.

Interwał kalibracji

Przyjętą praktyką jest interwał kalibracji wynoszący 1 rok.
Przy intensywnym lub ciężkim użytkowaniu (codzienne użycie w terenie, warunki placu budowy, częste upadki/uderzenia) interwał w praktyce jest często skracany do 6–9 miesięcy — analogicznie do skrócenia interwału kontroli sprzętu roboczego na podstawie oceny ryzyka (RI&E) przy intensywnej eksploatacji (zob. przewodnik RI&E).
Oprócz okresowej kalibracji przyrząd powinien przed każdym użyciem przechodzić kontrolę funkcjonalną (np. pomiar rezystora testowego lub znanej wartości odniesienia) — nie zastępuje to kalibracji, ale pozwala wychwycić poważne usterki przyrządu między kalibracjami.

Częste błędy

Traktowanie kalibracji jako jednorazowego wymogu przy zakupie — przyrząd certyfikowany w momencie zakupu może wyjść poza tolerancję na skutek upadków, uderzeń lub starzenia się; okresowa ponowna kalibracja pozostaje konieczna.
Kalibracja u podmiotu nieakredytowanego — bez akredytacji RvA/ ISO 17025 wynik nie jest identyfikowalny, a więc jest prawnie słabiej uzasadniony w razie sporu.
Mylenie kalibracji z codzienną kontrolą funkcjonalną — szybka kontrola rezystorem testowym przed użyciem nie zastępuje corocznej kalibracji laboratoryjnej.
Niestosowanie krótszego interwału przy intensywnym użytkowaniu terenowym — podobnie jak w przypadku samego sprzętu roboczego, intensywne użytkowanie zwiększa ryzyko wyjścia poza tolerancję.

Kalibracja przyrządów pomiarowych — identyfikowalność i interwał