Vermogensschakelaar (MCCB) versus installatieautomaat (MCB)

In een hoofdverdeler van een grote verwerkingshal of teeltbedrijf staan vaak twee soorten schakelaars naast elkaar: kleine installatieautomaten (MCB's, zie de B/C/D-karakteristieken-gids) voor eindgroepen, en een grotere vermogensschakelaar (MCCB, Molded Case Circuit Breaker) op de hoofdvoeding of grote deelverdelers. Hoewel beide "een automaat" lijken, vallen ze onder verschillende normen met een andere doelgroep en andere prestatie-aanduiding.

Twee verschillende normen, twee doelgroepen

• IEC 60898-1 (MCB, installatieautomaat) is bedoeld voor laagspanningsinstallaties die (mede) door leken worden bediend — denk aan een reguliere groepenkast. MCB's zijn gestandaardiseerd tot een maximaal nominale stroom van 125A.
• IEC 60947-2 (MCCB en vermogensschakelaars in bredere zin) is bedoeld voor laagspanningsschakel- en verdeelinrichtingen die door geïnstrueerde of vakbekwame personen worden geselecteerd, geïnstalleerd en onderhouden — met een nominale-stroombereik dat doorloopt tot 6300A.

Kortsluitvastheid: andere aanduiding, geen 1-op-1-vergelijking

Dit is een cruciaal verschil dat vaak over het hoofd wordt gezien:

• Bij IEC 60898-1 (MCB) wordt de kortsluitvastheid aangeduid als Icn (nominale kortsluitschakelvermogen) — één enkele waarde, doorgaans in de orde van 6 tot 10 kA.
• Bij IEC 60947-2 (MCCB) wordt de kortsluitvastheid uitgedrukt als een combinatie van Icu (ultieme kortsluitschakelvermogen) en Ics (bedrijfskortsluitschakelvermogen, een percentage van Icu) — met Icu-waarden die kunnen oplopen tot 150 kA.

Icn (IEC 60898-1) en Icu/Ics (IEC 60947-2) zijn niet zonder meer inwisselbaar als vergelijkingsgetal — ze zijn getest volgens andere testcriteria van de eigen norm. Twee schakelaars die er visueel vergelijkbaar uitzien, kunnen dus wezenlijk verschillende prestatiegaranties hebben.

Let op: de exacte Icu/Ics- of Icn-waarde van een specifiek fabricaat/type volgt uit het eigen typeplaatje/de productdocumentatie — dit artikel geeft het classificatieprincipe, niet een universeel getal per schakelaartype.

Waarom dit relevant is bij vervanging/inspectie

Een vermogensschakelaar (MCCB) op een hoofdvoeding vervangen door een installatieautomaat (MCB) — of andersom een MCB toepassen op een positie waar de norm een MCCB vereist — is problematisch: naast het prestatieverschil in kortsluitvastheid geldt IEC 60898-1 uitdrukkelijk niet voor door leken bediende toepassingen op vermogensschakelaarniveau. Bij NEN 3140-inspectie hoort de toegepaste schakelaar dus te passen bij zowel het vermogen/de kortsluitstroom op die positie als bij de bedoelde gebruikersgroep.

Veelgemaakte fouten

1. Icn (MCB) en Icu (MCCB) als rechtstreeks vergelijkbare getallen behandelen bij het beoordelen of een schakelaar "zwaar genoeg" is — dit zijn andere testnormen met een andere betekenis.
2. Een MCCB vervangen door een MCB "omdat de nominale stroom overeenkomt", zonder te controleren of de kortsluitvastheid op die positie in de installatie nog steeds voldoende is.
3. Aannemen dat elke automaat in de verdeler onder dezelfde norm valt — in praktijk bestaan hoofdvoeding (vaak MCCB, IEC 60947-2) en eindgroepen (vaak MCB, IEC 60898-1) naast elkaar in dezelfde installatie, elk met een eigen toepassingslogica.

Gerelateerd

• Automaatkarakteristieken B, C en D
• Verdeelinrichtingen en selectiviteit