Buchholzrelais (oliegeïsoleerde transformator)
Een mechanisch beveiligingsrelais dat in de olieleiding tussen de tank en het conservator (expansievat) van een oliegeïsoleerde transformator wordt gemonteerd en reageert op gasontwikkeling of oliestroming veroorzaakt door een inwendige fout. Bij langzame, beginnende fouten (bv. lokale oververhitting of een kleine partiële ontlading) verzamelt zich gas in het relais en wordt een alarmcontact geactiveerd; bij een snelle, ernstige fout (bv. een interne kortsluiting) veroorzaakt de plotselinge oliestroom een uitschakelcontact dat de transformator direct van het net scheidt. Het Buchholzrelais is daarmee een van de weinige beveiligingen die een inwendige transformatorfout kan detecteren vóórdat deze zich via elektrische grootheden aan de buitenzijde manifesteert.
Bij de periodieke inspectie van een oliegeïsoleerde vermogenstransformator controleert de inspecteur of het Buchholzrelais correct is aangesloten op het beveiligingssysteem en test hij, waar mogelijk, de alarm- en uitschakelfunctie via de daarvoor bedoelde testknop.
Het Buchholzrelais tijdens transport of onderhoud vergrendelen om onterecht alarm te voorkomen en vervolgens vergeten de vergrendeling na afloop te verwijderen — hierdoor is de transformator ongemerkt onbeveiligd tegen inwendige fouten.